Süleymaniye Cami

1550 yılında yapımına başlanan Camii’nin inşaa edilme süresi 7 yıl sürmüştür. Cami temelleri atıldıktan sonra temelin yerleşmesi ve sağlamlaşması için yapımına 1 yıl ara verilmiştir. Bu süreç içinde Sultan Süleyman’ın parasının bittiği ve Cami’yi devam ettiremeyeceği söylentileri yayılır. Tahmasb Han bunu duyunca Kanuni Sultan Süleyman’a içi mücevher dolu bir kutu gönderir ve gönderiliş nedenini anlatan bir mektup yazar. Kanuni  Sultan Süleyman bu alaycı üsluba çok sinirlenir ve Mimar Sinan’a gönderilen mücevherlerin Cami’nin harcına katılmasını söyler. Mimar Sinan’da bu mücevherleri minarelerden birinin taşları arasına yerleştirir. Güneş vurduğunda parıldayan bu minareye Cevahir Minaresi denir. Evliya Çelebi bu mücevherlerin güneş ısısından etkilenerek eski parlaklığını yitirdiğini söyler.

Süleymaniye Cami

13 Haziran 1550’de Şeyhülislam Ebussuud Efendi tarafından ilk temel taşı koyularak yapıma başlanan Cami inşaatı sırasında Anadolu’nun etrafından her biri usta binlerce kişi çalışmak için getirtilir. Sayısız demirci, duvarcı, nakkaş, kurşun döşeyici, aşçı, hamal gibi insanlarda bu sırada görev almışlardır. Cami’nin 4 sütunu da farklı yerlerden getirtilir. İstanbul’daki Kız taşından, Topkapı Sarayı‘ndan, İskenderiye‘den ve  Baalbek harabelerinden getirtilir. İskenderiye’den gelen taşın taşınması için özel bir gemi yaptırıldığından da bahsedilir. Caminin beyaz mermerleri Marmara Adası‘ndan, yeşil mermerleri ise Arabistan‘dan getirtilmiş. Cami’nin 4 minaresi avlunun dört köşesinde yükselir.

Süleymaniye Cami

Camiye bitişik olan ikisinde üçer, diğerlerinde ikişer şerefeden toplam 10 şerefe bulunur. Dört minare Kanuni’nin İstanbul’da hüküm süren dördüncü, on şerefe ise Osmanlı İmparatorluğu‘nun onuncu padişahı olmasını sembolize eder. Kubbeyi ve üstündeki kagir örtüyü taşıyan dört büyük fil ayağı payenin her biri 8 tonluk bir yükü temele yaymaktadır. Mimar Sinan bunları dinin dört direği Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali’ye armağan olarak sunar… Cami içine girdiğimizde bizi büyüklüğü ve sağladığı derinlik algısı ile oldukça etkiledi. Her bir detaya sıkılmadan saatlerce bakabilirsiniz. Devrin büyük sanatkarı sarhoş İbrahim’in yaptığı renkli camlar her mevsim güneş açılarının değişkenliğine göre renk değiştirecek şekilde yapılmış.   Mimar Sinan hayranı turistlerin yanımızda oturup ondan övgüyle bahsetmelerini dinlemek gerçekten çok hoştu. Zaman zaman biz bu büyük üstadların kıymetini yeterince bilmiyoruz diye düşünsem de. Önünden her gün geçtiğimiz onlarca yapı tarihin derinliklerini ve gizemlerini barındırıyor oysaki.

Süleymaniye Cami

İçeride otururken akustiğin nasıl olduğunu duymak istiyorum ama vaaz veren bir hocada olmadığından bunu duyma imkanım olmuyor. Oysaki Mimar Sinan akustiği denerken neredeyse Kanuni’nin hışmına uğruyordu. Bunun hikayesi de şöyle; halk arasında uzayıp giden Cami inşaatı yüzünden sürekli aslı astarı olmayan dedikodular çıkmaktadır. Yine bunlardan biri Kanuni Sultan Süleyman’ın kulağına gider. Mimar Sinan’ın inşaatı bitiremediği gibi bir de içinde oturup nargile tüttürdüğü aslında kendi eserine aşık olduğu ve delirdiği söylenmektedir. Kanuni bu olayı görmek için bir hışımla Cami’ye gider. Bir de ne görsün Mimar Sinan Cami’nin ortasına oturmuş nargile fokurdatıyor. Bir hışımla söylenir ” Cami’nin ortasında oturup nargile içildiği görülmüş şey midir? Derhal bir izaat ver Mimar başı! ” Mimar Sinan’da bunun üzerine aslında nargile içmediğini zaten nargile içinde tütün dahi olmadığını sadece suyu fokurdatarak Cami’nin çeşitli yerlerinden akustiği test ettiğini bu sayede Kuran okunmaya başladığında Cami’nin en uç köşesinde oturan kişi ile ortadakinin aynı seviyede Kuran’ı duyup duyamayacağını test ettiğini söyler… Mimar Sinan ayrıca Cami içinde ilginç bir hava temizleme mekanizması kurmuştur. Pencerelerden gelen hava akımlarını hesaplayarak içeride kirlenen ve ısınan havayı ve kandillerin isini belirli bir noktada, giriş kapısının üzerindeki bir odada toplayabilmiştir. Toplanan islerden yapılan mürekkebin en iyi mürekkep olduğu ve bununla çok güzel hatlar yazıldığı rivayet edilir.

Süleymaniye Cami

Mimar Sinan’ın Cami’nin inşaatı sırasında başına gelenler sadece bunlar değil 7 yıllık inşaat süresince halk arasında bir çok dedikodu çıkmış bunların bazıları Padişahın da kulağına giderek onun hiddetlenmesine neden olmuş. Bu kadar uzun sürmesinin nedeninin Mimar Sinan’ın işi gevşek tutması yüzünden olduğunu hatta kubbenin yıkılma tehlikesi geçirdiğini bu nedenle iskelelerin etrafından sökülemediği gibi söylentiler Kanuni’nin yine bir hışımla soluğu Mimar Sinan’ın yanında almasına neden olmuş.

Süleymaniye Cami

Mimar Sinan’ın aslında bu süreç içinde uğraştığı tek proje Süleymaniye Cami değildi elbette. Su kemerleri, başka camiler, medreseler, Ferhat Paşa Sarayı gibi yapılar da inşa etmiş zamanını hiç boş kullanmamış her zaman en iyisini hedeflemiş ve her seferinde kendini aşmıştı.

Süleymaniye Cami

Ancak Padişah yine de ona öfkelenir. “Neden zamanını boş işlere harcarsında benim Cami’mi bitirmezsin tez cevap ver bana bu Cami ne zaman bitecek?” der. Mimar Sinan da iki ay sonra Sultanım der. Kanuni bu cevaba inanmasa da gider. Etrafındaki insanlar Padişaha bunun bir hayal olduğunu o süre içinde Cami’nin asla ibadete hazır hale gelemeyeceğini söylerler.

Süleymaniye Cami

Mimar Sinan da gece gündüz çalışarak ve işlerin hızlanması için en iyi duvarcıları ve doğramacıları çağırmaya devam ederek çalışan sayısı artırır. Belirtilen tarih dolduğu gün sabah namazıyla Kanuni Sultan Süleyman Cami’ye gelir aslında Mimar Sinan’ın inşaatı bitiremediğini düşünmektedir. Oysa ki Cami’ye geldiğinde Mimar Sinan’ın kapının önünde elinde Cami’nin anahtarı ile beklediğini görür. Mimar Sinan anahtarı Kanuni Sultan Süleyman’a uzatır ama Kanuni anahtarları ona geri vererek “Bu bina eylediğin Tanrı evini sıdk-u safa ve dua ile yine senin açman uygundur.” der.

Süleymaniye Cami-Mimar Sinan’ın Mezarı

100 den fazla deprem görmüş olan bu güzel Cami’nin tek bir çatlağının bile olmaması Mimar Sinan’ın kalfalık eserinin bile aslında ne kadar büyük bir şaheser olduğunu bize gösteriyor. Cami’nin bahçesinde Sultan Süleyman’ın mezarı var. Cami’nin hemen yan tarafında ise oldukça küçük ve gösterişsiz olan Mimar Sinan’ın mezarı bulunmaktadır.

Süleymaniye Cami-Mimar Sinan’ın Mezarı

İstanbul’a ve İmparatorluğun dört bir yanında yüzlerce şaheser bırakmış olan Mimar Sinan Süleymaniye Cami’sinin köşesinde sessizce onu izler gibi durmaktadır. Mustafa Sai Çelebi‘nin kaleminden çıkan türbe kitabesinin üzerinde yazılanlar her şeyi özetliyor aslında;

“Geçdi bu demde cihandan pir-i mimaran Sinan”…

The post Mimar Sinan’ın Kalfalık eseri; Süleymaniye Cami first appeared on Gezente.com.

Sergiye girdiğimizde ise korktuğum şey başıma geldi fotoğraf çekmek yasaktı. O nedenle bu yazıda cep telefonu ile gizli gizli çektiğim fotoğraflar var. Fotoğraf çekmenin neden yasak olduğunu anlamış değilim flaş kullanılmadan bana göre çekilmesinde bir sıkıntı yoktu. Zaten her ne kadar yasak denildiyse de herkes cep telefonu ile şakır şakır fotoğraf çekiyordu o da ayrı konu. Sergiye ilk girdiğinizde ipek yolu ve Çin tarihi ile ilgili 5 bin yıllık tarihi akışı gösteren bir pano ile yola adımınızı atıyorsunuz. Bu kısımda Çin tarihine ait çok önemli bilgiler de paylaşılmış. M.Ö 1300 lü yıllara ait eserlerinde yer aldığı ilk kısımda oldukça güzel tunç işlemeleri göze çarpıyor. Özel merasimlerde, dini ayinlerde kullanılan içecek kaplarına ve üzerindeki desenlere bayıldığımı söylemeliyim. Ayrıca üzerinde yaklaşık M.Ö 1000 li yıllara ait olduğu yazılan bütün halde bu zamana ulaşmış bazı çömlekler de beni oldukça şaşırttı. Oldukça yeni gibi görünüyorlardı, üzerinde kırık ve ekleme izleri de yoktu.

İkinci ve üçüncü kısımda ise  Shang, Batı Zhou, İlkbahar-Sonbahar (M.Ö. 770-7) ve Qin (M.Ö. 221-206) hanedanlıkları dönemlerine ait eserler bulunuyor. Bu tunç eserler ve içki kapları çok güzel. Yeşim taşına olan inanışlarından kaynaklı yeşimden yapılmış olan kaplar, özellikle altı balık motifinde olan bir tane vardı çok beğendiğim eserler arasındaydı. Tabiki Buda inanışlarından dolayı Budizm dininde yer alan parçalar da vardı. Serginin bir bölümü de Çin de saray yaşantısına ait önemli detaylar veren ahşap paravanlar üzerine bir sanatçının yaptığı resimler var. Bu kısımda resimlerdeki detayların saray hayatındaki anlamları Çin’de ki müzik kültürü ve onların hayatına yansıma anlatılıyor.

Serginin bir kısmında gözüme çarpan tavuk ve horoz seramiklerine dikkat etmenizi öneririm oldukça şaşırtıcı bir detay. Daha önce çok fazla toprak kap veya seramik parçası gördüm müzede ama tavuk ve horoz sanırım ilk kez görüyorum.. Bu hoş detay beni oldukça gülümsetiyor. Bunun dışında tunçtan yapılmış ve ayna olarak kullanılmış eşyaların üzerindeki detaylar gerçekten görülmeye değer. Kadınların her zaman ki gibi süslerine olan düşkünlüklerini gösteren güzel örnekler. Sergide ilerlemeye devam ettiğiniz zaman bir duvarı boydan boya panoramik bir şekilde kaplanmış bir resimle karşılaşacaksınız. Çin tarihinin dönemlerini çok detaylı bir şekilde gösteren bu çalışma yanlış hatırlamıyorsam orjinali 12. yy civarında kopyası ise 18. yy da yapılmış. Bu resimde o dönemlerdeki mimariyi sokakların ne kadar geniş olduğu, günlük yaşamda dininde, eğlencenin de her zaman var olduğu detaylara ulaşabiliyorsunuz.

En son girdiğimiz bölüm ise Yeraltı ordusuna ait eserlerin olduğu aynalarla derinlik hissinin verildiği bölüm. Açıkçası ben bu bölümde çok daha fazla asker heykeli beklediğimden hayal kırıklığı yaşadım sadece 4 adet asker ve girişteki at bulunuyor. Ama bu hayal kırıklığı sadece daha fazlasını görmeyi umduğumdan kaynaklanıyordu. Heykeller gerçek boyutları ile oldukça heybetli görünüyorlar. Bu kısımda atların Çin hanedanlığı sürecinde ne kadar önemli olduğundan bahsedilmiş. Yeraltı heykellerini gün yüzüne çıkarmak için yapılan kazılarda iki tip ata rastlanmış. Tekerlekli araçlara koşulan atlar ve süvari atları. Yay ve ok kullanan askerlerin de aralarında bulunduğu birlikler pratik savaş düzeninde konumlanmış iken atlılarda ahşap arabaları ile bu birliklerin arkasında duruyormuş.

Atlar 5 bin yıl önce ilk olarak Kuzey Çin’de ehlileştirilmiş. M.Ö 4 yy dan itibaren Çin’e karşı Kuzey ve Kuzeybatı bozkırlarındaki atlı göçebeler tehdit oluşturuyorlarmış. Önce Hunlar sonra da Mançurlar dünyanın en iyi atlı birliklerini kurmuşlar. Han döneminde yaklaşık M.Ö 200’e gelindiğinde Çinliler atlı savaş arabasını bırakıp atlı birliklere yönelmiş ve birliklerin gücünü artırma arzusu cins atları bulmak için seferlere çıkılmasına yol açmış. Atlı birliklerle ilgili en büyük ilk icat M.Ö 300 de göğüs kayışı ve üzenginin Çin’de bulunmuş olması. Bu icat Avrupa’ya M.S 2 yy ortalarında ulaşabilmiş. Bu sayede biniciye üzengi üzerinde durarak savaşma imkanı tanımış. Bu sayede üzerlerinde ağır silahlar ve zırhlar taşıyarak çok daha çevik ve hızlı hale gelmişler. At arabası ile savaşmanın zorluğunu tek bir atlının çevikliği ile karşılaştırırsak aslında bu icadın bir savaşın gidişatını nasıl değiştirebileceğini kolayca fark edebiliriz. (Atlar hakkındaki bu önemli detayları serginin bu bölümünden alıntıladım.)

Atı gördükten hemen sonra ise sergiye geliş amacım diyebileceğim Terracotta askerleri heykellerini nihayet görebildim. Söylediğim gibi salona ilk girdiğimde her tarafın aynalarla kaplı olmasından dolayı uzaktan yüzlercesi varmış gibi görünen ama sadece 4 adet heykelin olduğu salonda heykellerin hemen arkasında ise Çin’deki asıl sergilendikleri yere ait fotoğraf duvarı boylu boyunca kaplamış bu da mekana ayrı bir derinlik duygusu katmış. Yoksa bu devasa heykeller gözümüze oldukça yavan gelebilirmiş diye düşünüyorum. Bu heykeller 1974 yılında keşfedilmiş ve ilk kazı çalışmalarına başlanmış. Eserlerin çıkarıldığı alanın yüz ölçümü  yaklaşık 20 bin metre kare. 30 yıl içinde 1. kazı alanının sadece 2 bin m karesi kazıldığı düşünülürse tüm alan açıldığında ortaya çıkacak ordu ve eserleri hayal bile edemiyorum açıkçası. Tahminen 7 binden fazla eserin gün ışığına çıkarılması hedefleniyormuş. Oldukça büyük rakamlar öyle değil mi?

Bu heykellerin hepsine birer numara verilmiş ve neyi temsil ettiği anlatılmış. 1 numaralı heykel yani en sağdaki diz çökerek oturan asker okçu birliğindeki askerlerden biri, Qin imparatorluğunun piyade birliğine bağlı askerin tek dizi üzerinde oturarak ok atma eğitimi aldığı anlaşılıyor. 2 numaralı heykel pişmiş topraktan yapılmış zırhlı general heykeli. Bu heykel en yüksek rütbeli general. Heykelin iki eli kılıç tutma pozisyonunda yapılmış ve bu general de bir birliğe komuta etmekte. 3 numaralı heykel savaş arabası kullanıcısı adını taşıyor. Duruşundan zaten bunu da anlayabiliyoruz. Antik dönemdeki savaşlarda savaş arabası güçlü bir savaş aleti olup savaşların gidişatını belirleyen önemli bir unsur. Son heykel yani 4 numaralı olan ise zırhlı asker heykeli. Bu askerler askeri birliğin aba gücünü oluşturuyorlardı. Zırhlı askerler savaş sırasında en önde duran kıta da bulunduklarından düşman ile ilk çarpışan birlikte onlara ait. Buda onların önemini oldukça arttırıyor.

Bu heykellerin bu kadar önemli olması ve dünyanın 8. harikası sayılmasının nedeni her bir heykelin tamamen birbirinden farklı saç, yüz, saç, sakal ve kıyafet detaylarına sahip olması.  Bunların sayısının binlerle ifade ediliyor oluşu onların yapan zanaatkarların ne kadar büyük bir ustalık ve titizlikle çalıştıklarını gösteriyor.  Şu ana kadar çıkarılan askerlerin yüz şekilleri 8 kategoriye ayrılıyor. Uzun suratlı, kare yüzlü ve kırışık alınlı ve geniş çeneye sahip olan, kare yüzlü elmacık kemiği geniş yüzü yumurta şekilli olan, yuvarlak yüzlü, alnı dar dolgun yanaklı yüz gibi bir çok çeşidi var. Bu eserleri bu kadar eşsiz yapan da zaten her birinin birbirinden farklı ve kendi ne özgü oluşu. Her heykelin ayrıca saçı farklı yapılmış, o dönemin saç modasını yansıtan topuzlar, saç bantları gibi çok farklı detaylar var. Topuz modası heykellerin her birinde farklı sitillerde yapılmış. Çok ilginç bir detay bu da. Heykeller ortalama 1.7 m ile 1.9 m civarında yani ortalama bir erkek boyutunda yapılmış. Quin hanedanının gerçek boyutları da zaten bu ölçülerdeymiş. Atlar ise ortalama 1 ile 2 m boyunda yapılmış. Tüm bu detaylar ile heykeller karşınızda gerçekmişcesine duruyorlar.

Sergi 23 Şubat’a kadar Topkapı Sarayı Has Ahırlar bölümünde gösterilmeye devam edecek. Terracotta askerlerini görmek için Çin’e gitmenize gerek kalmadı. Havaların soğuduğu şu günlerde açık alanlarda yapılacak fazlaca aktivite olmadığından bol bol müze ve sergi gezilebilir diye düşünüyorum. Bu sergi de gidilecek güzel bir alternatif olabilir. Daha sıcak havalarda görüşmek üzere..

 Fotoğraflar için OBJEKTİFİMDEN sayfasına git…

The post Çin’in Yeraltı Ordusu Terracotta Askerleri Topkapı Sarayı’nda first appeared on Gezente.com.