Trabzon Ayasoyfa Kilisesi İstanbul’un Latinler tarafından işgal edilmesinden sonra Trabzon’a kaçan Komnenos ailesinden Kral I. Manuel tarafından 1250-1260 yılları arasında manastır kilisesi olarak yaptırılmış. Ayasofya adı Kutsal Bilgelik anlamına geliyor ve kilise de adını buradan alıyor. 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet Trabzon’u alınca kilise bir süre aynı işlevde kullanılmaya devam etmiş ve 1584 yılında ise bir minber ve müezzin mahfili eklenerek camiye dönüştürülmüş. Uzun süre kullanılmayan yapı 1865’te Müslüman cemaatin topladığı para ile onarıldıktan sonra yeniden Camiye dönüştürülsede 1. Dünya Savaşı sırasında Rus ordusu Trabzon’u işgal edince depo ve askeri hastane olarak kullanılmış. Kilisenin bir kısmı 52 yıl sonra Camii olarak halkın hizmetine sunulmuştur. İçerisindeki freskleri cami girişinin hemen yanında bulunan ziyaretçi girişini kullanarak görebilirsiniz. Yazımızın başında da belirttiğimiz 3 Ayasofya Kilisesinin Trabzon ve İznik’te bulunanlarının bir kısmı camii olarak kullanılmakta. Bu da bize İstanbul’daki Ayasofya Kilisesinin gelecekteki durumu hakkında biraz fikir verebilir.

Kilise aslında geç Bizans kiliselerinin en güzel örneklerinden biri, kapalı kollu haç planlı olup yüksek kasnaklı bir kubbeye sahip. Binanın en güzel cephesi Güney cephesi bizde rehber eşliğinde buraya getirilip anlatımlar yapıldığında muhteşem tavan resimlerini görme şansına sahip olduk. Kubbede oratada İsa tasviri bulunuyor. Bunun altında bir kitabe kuşağı daha altta ise melekler frizi bulunuyor. Pandiflerde ise İsa’nın doğumu, vaftiz edilmesi, çarmıha gerilişi ve kıyamet günü gibi aslında bu tarz kiliselerin hepsinde Kapadokya’dakilerde özellikle görmeye alışkın olduğumuz betimlemeler var. O kadar çok kilise ve cami gezdik ki artık gördüğümüz resimleri kendimiz yorumluyor hangi sahnelere ait olduğunu söyleyebiliyoruz. Ayasofya kiliselerinin hepsini görme imkanımız bu gezilerimiz sırasında oldu. Tabii ki en görkemlisi İstanbul’daki ama Trabzon Ayasofya kilisesini de beğendiğimi söyleyebilirim. Trabzon’a geldiğinizde burayı da görmeden gitmemelisiniz.

Hava bugün gerçekten çok sıcak Trabzon’un bu kadar nemli ve sıcak olduğunu ise kimse bana söylememişti. Karadeniz ikliminin daha serin olacağını düşünmüştüm ama bugün İstanbul’da maruz kaldığımız sıcaklıktan hiçbir farkı bulunmuyor. Ayasofya kilisesinde dolaşırken sıcaktan neredeyse bayılacak kadar etkilendik rehber anlatımlarını sürdüre dursun biz kendimize daha serin bir yer arayıp oturduk ve biraz dinlendik. Bu arada kedimizin neler yaptığını sormak için ona bakan eşimin kız kardeşi ile görüştük, kedim Mishka başka eve gittiği içn biraz küsmüş kimseye pas vermiyormuş. Yolculukların en zor kısmı da bence çocuk ya da evcil hayvana sahipseniz onları götürmek veya birine bırakmak yönünde oluyor. Şimdilik bir kedi sahibi olduğumuzdan onuda otobüslere almadıklarından yanımızda götüremiyoruz malesef. Kedi sahipleri ne kadar zor durum olduğunu bilirler kedi sahibi olmayanlar içinse durum aman canım kedi işte neyini düşünüyorsunuzdan ibaret olabilir. Birden kedi konusuna geçtğimin farkındayım ama bu blogta olduğunca yaşadığım her durumu da yazıp tecrübe ya da deneyimlerimi de paylaştığımdan benim gibi ikilemde olanlarında var olduğunu düşüyorum. Bazen kedimizi düşünmekten kendimiz tatile çıkamıyoruz. Henüz kedi/köpek pansiyonları fikrine alışamadım. Rahat edemeyeceğini düşündüğümden onu sevecek ve ilgilenecek bir yakınımızdan rica edip ona bırakmak daha çok huzur veriyor. Neyse kedimizin biraz küsmek dışında durumunun iyi olduğunu öğrenmek içimizi rahatlatıyor. Ayasofya kilisesinin tarihi atmosferinde serinlemeye çalışıyor ve tüm yıllar boyunca insanlığın din konusunda yaşadığı zorlukları düşünüyorum. Her daim farklı inançlara sahip kişiler çoğunluk tarafından genelde zulme uğratılmış ve inançları yüzünden zor durumda kalmışlar. Bu durum günümüzde de farklı coğrafyalarda hala devam etmektedir. İnsana herhangi bir zümreye tabii olduğu için değil salt insan olduğu için saygı duyulacağı zamanları da görmek nasip olur umarım.

Ayasofya kilisesindeki gezimizi de tamamlayıp yemek yemek için yolumuza Akçabat‘a doğru devam ediyoruz.

The post Trabzon / Ayasofya Müzesi first appeared on Gezente.com.

Ulucami

Cami Osmanlı İmparatorluğunun ilk Camii Kebir’i ve kapalı namaz kılma alanı bakımından Türkiye’nin en büyük camisi.  3 ana kapısı bulunuyor birde  1740 yılında açılan 200 yıldan fazla kullanıldıktan sonra kapatılan, Hünkar Kapısı olarak adlandırılan 4. kapı var. Caminin batı minaresi cami sırasında yapılmış ama cami duvarları üzerinden değilde hemen yan tarafında yerden yükseliyor, doğu minaresi ise o dönemde burada Beyazıd’ın damadı Emir Han’ın ahırları olduğundan saygıda kusur etmeyip yıktırmak yerine sonradan yaptırılıyor. Caminin girişinde yapım yılı ve adı bulunuyor. Kapıdan içeri girip, üzerimize verilen örtüleri sararak dolaşıyoruz. Cami içi gerçekten çok ama çok büyük. İçeride bir şadırvan var ama sadece erkekler girebilir yazdığından uzaktan fotoğraf çekmekle yetiniyorum. Bu şadırvan sonradan eklenmiş ilk eklendiği zaman üzeri açıkmış ve buradan yağan yağmur suları şadırvan havuzunda toplanırmış aynı zamanda

Ulucami

içeriye ışık girmesi de sağlandığından çift yönlü kullanılıyor. Evliya Çelebi 1640 yılında orada bulunmuş, Seyahatnamesinde  şadırvan içinde alabalıkların yüzdüğünden ve fıskiyenin suyunun Allah’a tesbih edercesine 33 ayrı yerden döküldüğünden bahsetmiş. Ayrıca o dönemde üstü açık olan bu alan hava sirkülasyonu sayesinde doğal klima görevi de görüyormuş. Şuan şadırvanın üzeri cam ile kapatılmış durumda, ve bu şekilde içeriye bolca ışık giriyor.

Ulucami

İçeride dolaşırken bize rehberlik eden arkadaşımız duvardaki Vav harfini gösteriyor. Ucunda lale motifi var, Lale süsleme sanatında Allah’ı sembolize ediyor, Vav harfi ise Allah’ın birliğini ifade ediyor. Cami yapımı devam ederken Somuncu baba kapıda ekmek dağıtıyormuş ve bir namaz vakti içeride namaz kılan birini görmüş bu kişinin Hızır Peygamber olduğunu anladığında kolunu tutup bırakmamış kim olduğunu kimseye söylemeyeceğim ama bana her namaz vakti buraya geleceğine dair söz ver demiş. Hızır Peygamber’de kendisine hangi vakit geleceğim bende kalsın ama söz veriyorum her gün geleceğim demiş. Bu inanış nedeniyle özellikle bu Vav harfi önünde namaz kılan bir kalabalık mutlaka oluyor. Bir gün Hızır Peygamber ile beraber namaz kılmak umuduyla buraya gelen bir çok insan var. Bu sırada sanatçı Mahmut Tuncel’in önümüzde olduğunu farkediyoruz yanındaki biri de Vav harfi ile ilgili ona bilgi veriyor. Burada fotoğraf çektikten sonra dolaşmaya devam ediyoruz.

Ulucami

Cami içinde beni en çok şaşırtan yere Mimber’e geliyoruz, beni şaşırtmasının sebebinden bahsedeceğim. Devaklı Abdülaziz oğlu Mehmet tarafından inşa edilen taç kapısı, sert ceviz ağacından inşa edilmiş ve  hiç çivi kullanılmamış. Mimberin kenarlarında ise süslemeler var bu süslemeler uzun süre dikkatlerden kaçmış, son yıllarda yapılan bir inceleme sırasında üzerindeki kabartmaların rastgele yapılmadığı Kainatı temsil ettiği anlaşılmış. Ortada Güneşi temsil eden ve ölçüleri bakımından gerçek ölçeğinin belli bir oranda küçültülmüş hali olan bu kabarma o zamanlar sedefle kaplıymış ve etrafında ise diğer gezegenler tam olarak güneşe uzaklıkları ve büyüklükleri ile doğru orantılı olarak yerleştirilmiş. Mimberin Batı tarafında ise Galaxi sisteminin kabartması yapılmış iki tarafın birleşimi ise Kainat’ı simgeliyor.

Ulucami

O devirde bu kadar detaylı bilgilerin nasıl olunupta elde edildiği ve buraya işlendiği hala çok gizemli. Bu konuda uzman bir araştırmacı bunları yapan sanatkarın yada hamisinin astronomi meraklısı olduğunu söylüyor. Oldukça şaşırtıcı bir durum gerçekten bu tarz gizemli konulara bayılıyorum. Zaten her gittiğim yerde mutlaka bir hikaye, rivayet, olağan üstü olaylar anlatılıp duruyor. Bunların hangisi doğru hangisi yanlış ben de bilmiyorum. Ama hikaye anlatmayı seviyorum, bu nedenle duyduklarımı da yazmak istiyorum. Bana göre tarihi daha ilgi çekici yapan ise bu olağan üstü olaylar. Mimberin detaylarını hem ışık yetersizliğinden hemde akşam vakti namaz kılanları rahatsız etmek istemediğimden çekemiyorum.

Cami içinde normalde fark edilmeyen bir örtü var. Hutbe’nin sağ tarafında yüksekçe bir yerde asılı, bu aslında Kabe’nin örtüsü Yavuz Sultan Selim, Mısır seferinden sonra halife olduğunda Kabe‘nin onarımını da üstlendiği sırada İstanbul’dan gönderdiği yeni örtülerle eskisinin değiştirilmesini sağlamış. Kabe örtülerinden kapı örtüsü ise Bursa’ya gönderilerek Ulu Cami’ye Sultan Selim tarafından bizzat asılmış. Örtü üzerinde bulundan altın işlemeler maalesef yüzyıllarca korunduğu halde son zamanlarda Cami’nin yanlış restore edilmesinden kaynaklı rutubet alması yüzünden eski parlaklıklarını yitirmişler. Sadece parlak ışıkta fark edilen bu işlemeleri bu yüzden göremiyoruz. Evliya Çelebi Ulu Cami için Bursa’nın Ayasofyası demiş ne de güzel söylemiş. Osmanlı İmparatorluğunun başkentliğini de yapmış olan bir kente zaten böylesi bir Cami yakışırdı.

Ulu cami’yi olanca ihtişamıyla bırakıp Bursa sokaklarında dolaşmaya devam ediyoruz…

The post Bursa’nın Ayasofyası; Ulu Cami first appeared on Gezente.com.